Ελληνική διανομή Linux – Πώς πάμε προς τα εκεί;

Ήδη από το πρώτο τεύχος του Linux Inside ξεκίνησε από το συντάκτη Νίκο Ρούσσο μια συζήτηση σχετικά με την ιδέα μιας επίσημης (πιστοποιημένης) διανομής Linux για την Ελλάδα. Κατ’αρχάς, θα συμφωνήσω ότι το ανοιχτό λογισμικό θα έπρεπε να είναι μέσα στις επιλογές της δημόσιας διοίκησης. Και μάλιστα όχι απλά θα έπρεπε να είναι μέσα στις επιλογές της, αλλά θα έπρεπε να είναι στην κορυφή της λίστας των εναλλακτικών της.

Δραστηριοποιούμαι στον ακαδημαϊκό τομέα και συγκεκριμένα στο χώρο των Συστημάτων Υποστήριξης Αποφάσεων (Decision Support Systems – DSS) – διδάσκω το εργαστήριο του μαθήματος αυτού σε δυο τμήματα του ΤΕΙ Λάρισας. Η τριβή μου με το μάθημα, αλλά και με τις προσπάθειες που έχουν γίνει σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη σχετικού λογισμικού μου έχουν καταστήσει σαφή τα εξής πράγματα:

1. Το ιδιοταγές λογισμικό του συγκεκριμένου τομέα είναι συνήθως ακριβό και περιθωριακό – ο κόσμος των επιχειρήσεων, για παράδειγμα, δεν έχει ιδέα για το αν υπάρχει τέτοιου είδους λογισμικό και σε τι μπορεί να τους χρησιμεύσει. Αυτό δεν ισχύει μόνο για απλούς εμπόρους (που κάποιες αποφάσεις τους, όπως π.χ. το ποιων εταιριών προϊόντα αξίζει να αντιπροσωπεύσουν, θα μπορούσαν να λυθούν και στο LibreOffice Calc με μια απλή υλοποίηση της ELECTRE I), αλλά ακόμη και για ασφαλιστικές εταιρίες που καλούνται να αποφασίσουν αν θα αναλάβουν συγκεκριμένους κινδύνους (μιλώ για τον τομέα της αντασφάλισης – underwriting).
2. Παλαιότερες προσπάθειες ιδιοταγούς αλλά ταυτόχρονα freeware λογισμικού (όπως οι εφαρμογές που ανέπτυξε το LAMSADE του πανεπιστημίου Paris-Dauphine) έχουν πάψει να υποστηρίζονται εδώ και σχεδόν 15 χρόνια, με αποτέλεσμα να μη μπορούν να τρέξουν στα περισσότερα σημερινά Microsoft-based συστήματα, χάρη και στις άοκνες προσπάθειες της ίδιας της Microsoft να εξαλείψει την προς τα πίσω συμβατότητα από τα πιο πρόσφατα λειτουργικά της.

Αυτές οι δυο διαπιστώσεις με οδήγησαν στα εξής συμπεράσματα:

1. Στον επιστημονικό χώρο, δεν αρκεί απλά να δημοσιεύσεις έναν αλγόριθμο (τα πράγματα βέβαια γίνονται χειρότερα όταν έχουμε να κάνουμε με γαλλικά πανεπιστήμια, τα οποία, λόγω του γνωστού γαλλικού εθνικισμού και σνομπισμού, παλαιότερα δεν δημοσίευαν άρθρα στα αγγλικά) για να μπορέσει κάποιος τελειόφοιτος, μεταπτυχιακός φοιτητής ή υποψήφιος διδάκτορας να ετοιμάσει αργότερα μια νέα υλοποίησή του. Θα του κάνεις τη ζωή πολύ πιο εύκολη αν δημοσιεύσεις τον πηγαίο κώδικα.
2. Όταν μιλάμε για πηγαίο κώδικα, δεν εννοούμε αηδίες όπως Visual Basic. Έχω κουραστεί αφάνταστα να προσπαθώ να κάνω παλιές εφαρμογές γραμμένες σε Visual Basic 3, σε Visual Basic 4.x και δε συμμαζεύεται να δουλέψουν σε σύγχρονα μηχανήματα. Αν γκρινιάζουμε μια φορά για “dependency hell” στο Linux, στις γλώσσες προγραμματισμού της Microsoft γίνεται των ελληνικών αμυντικών δαπανών το κάγκελο. Θες να γράψεις πηγαίο κώδικα; Χρησιμοποίησε μια γλώσσα που να αποτελεί πραγματικό industry standard. C, C++, Java, python, LISP, Prolog, Fortran – όχι γλώσσα που να είναι δέσμια συγκεκριμενου λειτουργικού συστήματος όπως η Visual Basic ή APIs που απαιτούν συγκεκριμένο λειτουργικό σύστημα και συγκεκριμένο browser (μιλώ για το ActiveX).
3. Με δεδομένο ότι στην επιστήμη δεν υπάρχει παρθενογένεση, αλλά ο κάθε επιστήμονας βασίζεται σε παλαιότερες δουλειές, τις οποίες μελετά, επεκτείνει, βελτιώνει ή καταρρίπτει, δε χωράνε στον επιστημονικό χώρο ούτε πατέντες ούτε άθλιες μονοπωλιακές τακτικές σαν αυτές της Apple, της Unisys (μιλώ για τους “κυρίους” Lempel & Ziv) και της Oracle. Σιγά μην πληρώνουμε πνευματικά δικαιώματα στους απογόνους του Fibonacci ή του Νεύτωνα.
4. Συνεπεία των ανωτέρω, η μόνη σοβαρή προσέγγιση στη δημιουργία επιστημονικού λογισμικού είναι το Ελεύθερο Λογισμικό – ούτε καν το “ανοιχτού κώδικα”, γιατί η συγκεκριμένη “σχολή” επιτρέπει την αντιεπιστημονική και φιλική προς τα μονοπώλια (άρα αντίθετη με τον ελεύθερο ανταγωνισμό) ιδέα της πατέντας λογισμικού.

Δεν είναι όμως μόνο εκεί το ζήτημα. Το ιδιοταγές λογισμικό (λειτουργικά συστήματα, εφαρμογές γραφείου, επιστημονικό λογισμικό) μας καθιστά δέσμιους της εκάστοτε επιχείρησης. Στο τεύχος 99 (σελ. 20) του Linux User, o Richard Hillesley είπε ανοιχτά ότι τα “de facto” κλειστά πρότυπα αρχείων (.doc, .docx, m-files του MATLAB) εγκυμονούν τον κίνδυνο της de facto απώλειας δεδομένων. Τα de facto πρότυπα αρχείων κυριαρχούν λόγω της μονοπωλιακής θέσης μιας εταιρίας που αναπτύσσει ένα συγκεκριμένο λογισμικό. Παλιά κυριαρχούσε το WordPerfect. Το θυμάται κανένας; Πιο παλιά, μια από τις default επιλογές για επεξεργασία κειμένου στο χώρο του MS-DOS ήταν το Professional Write. Το θυμάται κανείς; Δε νομίζω. Ποιος εγγυάται ότι το σημερινό de facto πρότυπο θα κυριαρχεί και αύριο και μεθαύριο και μετά από είκοσι ή τριάντα χρόνια; Και ποιος μας εγγυάται ότι τότε τα συγκεκριμένα αρχεία θα μπορούν να διαβαστούν από κάποια εφαρμογή του συγκεκριμένου κλάδου; Κανείς.

Το δημόσιο βέβαια έχει κάθε λόγο να θέλει μακροπρόθεσμη συμβατότητα για τα δεδομένα του. Κι ένας επιστήμονας το ίδιο! Θα θελήσει να ανατρέξει ενδεχομένως σε ένα άρθρο που έγραψε ο ίδιος (ή κάποιος άλλος) πριν από δεκαπέντε, είκοσι, τριάντα χρόνια. Ακόμα και σήμερα, φοιτητές της Επιχειρησιακής Έρευνας μελετούν τον αλγόριθμο Simplex του Dantzig. Είναι επίκαιρος. Χρειαζόμαστε πρότυπα αρχείων που θα διατηρούν την ισχύ τους για πάρα πολλά χρόνια. Που θα είναι ανοιχτά. Που θα επιτρέπουν – χωρίς πατέντες και άλλες σαχλαμάρες που επινοήθηκαν για να ταΐζουν χαραμοφάηδες επιγόνους (“χήνες του Καπιτωλίου” τους αποκαλώ συνήθως) και δικηγόρους του χώρου του copywrong και του patent trolling – στον καθένα να αναπτύξει νέες εφαρμογές ανάγνωσης, δημιουργίας και επεξεργασίας τέτοιων αρχείων. Πρότυπα που δεν θα εξαρτώνται από τις ορέξεις ή από την τύχη οποιασδήποτε εταιρίας.

Επίσης, είναι το θέμα της ασφάλειας. Είστε σίγουροι ότι μπορείτε να εμπιστευτείτε την Adobe; Η προηγούμενη έκδοση του καρκίνου που λέγεται Flash ήταν ελβετικό τυρί σε θέματα ασφαλείας. Αφήστε που κρέμαγε πιο συχνά κι από κακοσυντηρημένο αγγλικό αυτοκίνητο της εποχής της British Leyland. Ή μήπως ξεχνάμε ότι το  Photoshop (όπως ακριβώς και τα Windows & το MS Office) ελέγχει τον υπολογιστή σας σε τακτά χρονικά διαστήματα για το αν υπάρχει πειρατική κόπια κάποιου λογισμικού της συγκεκριμένης εταιρίας, στην οποία και προωθεί τα ευρήματα “διά τα περαιτέρω”; Ποιος σας εγγυάται ότι ο κλειστός κώδικας είναι ασφαλής ή δεν έχει spyware που λειτουργεί για την εξυπηρέτηση εταιρικών ή ακόμη και κρατικών συμφερόντων που κινούνται στα όρια της νομιμότητας και σαφώς εκτός κάθε ηθικού ορίου;

Για να μην πω τίποτε για το γαϊτανάκι των αναβαθμίσεων – σε λογισμικό και υλικό – στο οποίο μας αναγκάζει το ιδιοταγές λογισμικό. Για να ανοίξει κανείς αρχεία .docx χρειάζεται τουλάχιστον MS Office 2003 – οι προηγούμενες εκδόσεις ή πρέπει να δεχθούν patch ή να αντικατασταθούν. Και κάθε νέα έκδοση ιδιοταγούς λογισμικού συχνά είναι πολύ βαρύτερη από την προηγούμενη, πολύ πιο αργή και απαιτεί πολύ πιο ισχυρό υπολογιστή. Άρα επιβαρύνεστε όχι μόνο με το κόστος της αναβάθμισης του λογισμικού (το οποίο είναι υπερκοστολογημένο και υπερτιμολογημένο μέχρι αηδίας – ειδικά η Autodesk και η Mathworks το έχουν πατρατραβήξει), αλλά και του υπολογιστή. Συχνά μάλιστα η “μαμά” εταιρία αναγκάζει τους χρήστες σε αναβάθμιση παύοντας την υποστήριξη και την παροχή ενημερώσεων μετά από ένα παράλογα μικρό χρονικό διάστημα.

Αν αυτή η δαπάνη είναι δυσβάσταχτη για τον ιδιώτη, πώς νομίζετε ότι είναι τα πράγματα για το χώρο της δημόσιας διοίκησης; Ειδικά στον ταλαίπωρο χώρο της εκπαίδευσης, έχουμε πια την πολυτέλεια να πετάμε λεφτά σε πανάκριβο ιδιοταγές λογισμικό; Ακόμη και μέσω ΕΠΕΑΕΚ, οι πόροι είναι περιορισμένοι! Μπορεί ένα μηχανογραφικό κέντρο ενός πανεπιστημίου (ειδικά τώρα που ΠΑΣΟΚ-ΝΔ-Λά.Ο.Σ. καταργούν το ακαδημαϊκό άσυλο – τάχατες εν ονόματι της “καταπολέμησης” των “κακών” αριστερών και αναρχικών – κι ανοίγουν τις πόρτες στους απατεώνες της “αντιπειρατικής” αστυνόμευσης, π.χ. IFPI, ΑΕΠΙ και το κακό συναπάντημα) να αντέξει τη δαπάνη για εκατό ή διακόσιες άδειες Microsoft Windows 7 Ultimate τη στιγμή που οι προϋπολογισμοί – εν ονόματι της δικτατορικής και αντίθετης με την Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων μνημονιακής πολιτικής – έχουν κοπεί μέχρι και κατά 60%;

Η απάντηση είναι όχι.

Η μόνη λύση είναι το Ελεύθερο Λογισμικό. Αλλά διαφωνώ ως προς το “επίσημο”. Γιατί ένα διεφθαρμένο κράτος, του οποίου οι “λειτουργοί” δέχονται “δωράκια” από διάφορες εταιρίες (Siemens, Daimler-Benz, MAN, HDW, Lockheed-Martin, Rosoboronexport κλπ) για να ευνοήσουν συγκεκριμένα προϊόντα, ακόμη κι αν είναι εκτός προδιαγραφών, δεν πρόκειται ΠΟΤΕ να δεχθεί να προωθήσει κάτι τέτοιο. Στην καλύτερη περίπτωση θα δώσει ένα κονδύλι, θα πάρουν διάφοροι μανδαρίνοι τη μίζα τους για να “ζμπρώξουν” την πρόταση, θα μπουν και μερικοί τεμπελχανάδες μέσα στο project σε διευθυντικές μάλιστα θέσεις και θα το καταστρέψουν.

Μόνον η ελληνική κοινότητα Linux μπορεί, υπό προϋποθέσεις όμως, να ξεκινήσει και να κρατήσει μια τέτοια προσπάθεια, πιθανώς μάλιστα στήνοντας και μια συνεταιριστικού τύπου (στα πρότυπα της Mondragon) εταιρία για την υποστήριξη και χρηματοδότηση του project. Σε επόμενη ανάρτηση θα αναφερθώ σ’αυτές τις προϋποθέσεις.

Πηγή: http://www.linuxinside.gr/forum/%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%AE-linux-%CF%80%CF%8E%CF%82-%CF%80%CE%AC%CE%BC%CE%B5-%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%82-%CF%84%CE%B1-%CE%B5%CE%BA%CE%B5%CE%AF